ابو عبد الله زنجانى از علماى برجستهء مقيم عراق كه رفت و شدى هم در مصر داشت ، ضمن اشاره به كتاب قاسم امين و نقد عبده و فريد وجدى « 1 » بر آن ، به صراحت به تأثير آثار قاسم امين در عراق و ايران اشاره كرده ، مىنويسد : « پس از طلوع اين فكر در مصر و بلاد عربيّه ، به اقطار اسلاميهء ديگر مثل صفحهء ايران منعكس شد . » « 2 » دربارهء نقد عبده بر قاسم امين كه خود شاگرد عبده بوده است ، چيزى به دست نياورديم . شاهد وجود نسخه‌هاى عربى ، كتاب قاسم امين در ايران آن‌كه مطالب كتاب تحرير المرأة قاسم امين ، سالها پيش از نشر آن به فارسى ، در كتاب طومار عفت ( تأليف 1345 ق / 1307 ش ) مورد نقادى حاج شيخ يوسف گيلانى قرار گرفت و وى با نقل برخى از ديدگاه‌هاى او ، به نقد آنها نشسته است . « 3 » در يك مورد ، گيلانى در بيان مطالب خويش از شيفتگان افكار جديد چنين ياد مىكند كه « جوانان قرن نوين و يا مقلّدين قاسم امين مىگويند . . . » . نويسندگان متديّن ايرانى كه طرفدار حجاب بوده و در اين باب قلم مىزدند ، از نقدهاى عربى كه بر كتاب قاسم امين نوشته شده بود ، استفاده مىكردند . يكى از آثار انتقادى بر امين ، كتاب المرأة المسلمة اثر محمد فريد وجدى بود كه در عراق و ايران ، فراوان مورد استفاده قرار گرفت . از جمله موارد استفاده ، نقل قولهايى است كه وجدى از آثار غربيان در كتاب خويش آورده و مربوط به جنبه‌هاى منفى برخورد غرب با زن و تبعات سوء آزادى زن در اروپا مىشود . بخش عمده‌اى از اين نقل قولها از مجلة المجلات فرانسوى است كه آمارها و نقل قول‌هاى فراوانى از اين دست داشته و از طريق فريد وجدى به آثار عربى و فارسى در عراق و ايران نفوذ كرده است . نويسندهء طومار عفّت ذيل فصلى خاص ، خلاصه‌اى از ديدگاه‌هاى محمد فريد وجدى را از كتاب المرأة المسلمة آورده است . « 4 » همچنين طارمى منجيلى كه از علماى مقيم نجف بود ، در مكالمه خسرو و پرويز از كتاب الاسلام روح المدنيه و نيز آثار فريد وجدى و همين‌طور برخى از نوشته‌هاى مصريان در اين زمينه بهره برده و از اين جهت ، نشان داده است كه منابع تازه‌اى را از منابع عربى و حتى تركى در اختيار داشته است . يكى از آثار عربى كه مورد استفادهء نويسندگان متدين ايرانى قرار گرفت كتاب الاسلام

--> كشف الغرور ( ص 163 ) باشد . ( 1 ) . نويسندهء كتاب « المرأة المسلمة » كه مورد استفادهء گيلانى در كتاب وسيلة العفائف‌اش ( ص 104 ) قرار گرفته است . ( 2 ) . فلسفهء حجاب ، ( ابو عبد الله زنجانى ، نجف ، 1343 ق ) ص 2 ( 3 ) . وسيلة العفائف ، ( رشت ، 1345 ق ) صص 102 - 103 ( 4 ) . وسيلة العفايف يا طومار عفت ، ص 104